راه های فسخ عقد ازدواج

منظور از بطلان عقد نکاح، فسخ یک طرفه آن است. امکان ابطال در عقد نکاح امری استثنایی است و قانونگذار برای انحلال عقد نکاح تشریفات خاصی را تحت عنوان طلاق قرار داده است. مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است. از دیگر راه های فسخ نکاح می توان به درخواست فسخ و طلاق اشاره کرد. غیر از توسل به عیوب و فسخ نکاح و نکاح به دلیل عیب، امکان فسخ در اثر فریب و فریب نیز وجود دارد.

 

موارد فسخ نکاح

عیوب: وجود برخی از عیوب در زن و مرد به هر یک از آنها حق فسخ خواهد داد. حق فسخ با اراده یکی از طرفین ایجاد می شود و نیازی به توافق ندارد. به عبارت دیگر، از آنجایی که یکی از طرفین به دلیل نقص در طرف دیگر متحمل ضرر شده است، قانونگذار با در نظر گرفتن حق فسخ برای وی، خواستار جبران این ضرر تا حدودی بوده است.

 

در زیر به بررسی عیوب ایجاد حق فسخ می پردازیم.

 

 

 

 

تقصیر رایج برای فسخ نکاح

جنون: به این معناست که انسان در انجام کارهای عادی و روزمره خود نامتعادل باشد و بدون هدف انجام دهد. و طبق ماده 1121 قانون مدنی: «جنون هر یک از زوجین به شرط احراز اعم از مستمر یا ادواری، برای طرف مقابل حق فسخ می دهد».

 

اما شرط جنون مبنای حق فسخ این است که: در حین انعقاد عقد، درخواست کننده بطلان عقد به دلیل جنون، از جنون آگاه نبوده است. زیرا در صورت علم در زمان عقد، مبنای ایجاد حق فسخ که تلف است از بین می رود و حق فسخ ایجاد نمی شود.

 

در عین حال، جنون باید دائمی یا دوره ای باشد (در فواصل زمانی معین ظاهر شود). اگر جنون موقت و ناپایدار باشد که قابل درمان باشد، حق فسخ ایجاد نمی شود.

 

آنچه تاکنون گفته شد در مورد جنون در زمان عقد بود که برای هر دو طرف احکام یکسانی دارد.

 

اما در مورد جنون در دوران عقد باید بین زن و شوهر تفاوت قائل شد:

 

اگر مرد بعد از عقد جنون شود، زن می تواند به دلیل جنون شوهر، عقد را فسخ کند، اما اگر بعد از عقد، زن دیوانه شود، مرد نمی تواند نکاح را فسخ کند.

 

عیوب مرد برای فسخ نکاح

در صورت وجود یکی از عیوب زیر در مرد، حق فسخ برای زن ایجاد می شود:

 

1) اخته کردن

2) عنان مشروط به اینکه یک بار هم عقد را انجام نداده باشد (اگر بعد از عقد هم واقع شود موجب حق فسخ برای زن می شود).

3) قطع آلت تناسلی به حدی که قادر به عمل زناشویی نباشد.

 

اگر زن قبل از عقد از بیماریهای مذکور در طرف مقابل مطلع بوده باشد حق فسخ نخواهد داشت.

 

 

 

 

تقصیر زن در فسخ نکاح:

تقصیر زن موجب حق فسخ برای مرد می شود:

 

1) قرن

2) جذام

3) جذام

4) فضا

5) زمین

6) کوری در هر دو چشم

 

 

 

 

نکات تکمیلی در مورد حق فسخ نکاح

تقصیر زن در صورت وجود عیوب فوق در ضمن عقد، موجب حق فسخ برای مرد است.

اگر مردی قبل از عقد به بیماریهای مذکور مبتلا باشد، حق فسخ نخواهد داشت.

تخلف از شرط صفت: طبق ماده 1128 قانون مدنی: «هرگاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده باشد و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف قصد بوده است، طرف دیگر عمل خواهد کرد. حق فسخ دارند خواه وصف مذکور در عقد معین شده باشد یا عقد دیگری بر آن منعقد شده باشد، بنابراین اگر وصف خاص صریحاً شرط شده باشد در صورتی که طرف فاقد صفت مذکور باشد شکی نیست که حق فسخ برای طرف مقابل ایجاد می شود و اگر قید شود که عقد توافق بر آن است (صفت) ذکر این توضیح ضروری به نظر می رسد:

شرط تبانی یا ساخت و ساز این است که در مذاکرات قبل از عقد قرارداد در قالب مذاکرات مقدماتی بین طرفین مطرح شده باشد ولی در متن قرارداد نامی از آنها برده نشده باشد. در این صورت آنچه در مذاکرات مقدماتی طرفین مطرح شد می تواند مبنای حق فسخ هر یک از طرفین باشد.