رسیدگی فوری و سریع به شکایت حقوقی

رسیدگی فوری و سریع به شکایت حقوقی - دستور موقت

دادرسی فوری که از آن به دستور موقت نیز تعبیر می شود، نوعی از رسیدگی است که سرعت، عدم ورود به ماهیت دعوی و رفع تشریفات موضوع اصلی آن محسوب می شود. دادرسی فوری، رسیدگی استثنایی است که در موارد خاص انجام می شود. در برخی موارد اگر دادگاه بخواهد از طریق دادرسی اجمالی اقدام کند، نه تنها به نتیجه مطلوبی نمی رسد، بلکه ممکن است خسارت جبران ناپذیری به شاکی وارد کند. بنابراین شاکی پرونده خود را از طریق دادرسی فوری و بدون تشریفات دادرسی پیگیری می کند. باید یک تصمیم فوری گرفته شود.

موارد احتمالی رسیدگی فوری (دستور موقت)

1- مواردی که نیاز به تعیین فوری دارد:

مسائل فوری را نمی توان تعریف یا شماره گذاری کرد. این بدان معناست که در هر دعوی می توان تکلیف فوری پیدا کرد.

فوریت امری ماهوی است، چنانچه تأخیر چند روزه یا حتی چند ساعته موجب ضرر و زیان یکی از اصحاب دعوا شود، می توان آن را یکی از موارد رسیدگی فوری دانست.

2- در حین اجرای احکام یا اسناد الزامی:

از این قبیل مشکلات زیاد است. مثلاً برای جلوگیری از توقیف مال، اعتراض مالک یا اشخاص ثالث و ایرادات راجع به تشریفات ملکی. البته همه این اختلافات فوری نیستند.

اضطرار تا حدی است که اگر قاضی اقدام و اقدامات فوری انجام ندهد، حقی ضایع می شود یا ضرر غیر قابل جبرانی محقق می شود.

صلاحیت در امور فوری

در اینجا دو بحث وجود دارد، یکی از نظر قواعد صلاحیت دادگاه ها و دیگری از نظر صلاحیت قاضی، یعنی صلاحیت او.

الف) صلاحیت دادگاه:

قانون آیین دادرسی مدنی امور فوریت را تابع قواعد صلاحیت دانسته و مقرر می دارد که؛

1- در صورتی که پرونده اصلی در دادگاه باشد مرجع درخواست دستور موقت همان دادگاه است. خواه دادگاه اول باشد یا تحقیق.

2- در مورد اشکالاتی که در جریان احکام به وجود می آید مرجع درخواست دادگاهی است که حکم توسط آن اجرا می شود.

3- در سایر موارد مرجع خواسته دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوی را دارد.

فقط یک استثنا از قاعده صلاحیت توسط قانون مقرر شده است: زمانی که موضوع درخواست دستور موقت در مقر دادگاهی غیر از دادگاهی باشد که به اصل دعوی رسیدگی می کند یا صلاحیت رسیدگی به آن را دارد یا دادگاهی که حکم توسط آن اجرا می شود، در این مورد خواهان حق انتخاب بین دادگاه صالح و دادگاهی را دارد که موضوع در آن واقع شده است. البته این استثنا اختیاری است.

ب) صلاحیت شخصی رسیدگی فوری:

قضاوت در امور دادرسی فوری توسط هیچ مقام قضایی انجام نمی شود. قاضی امور فوریت علاوه بر مراتب و تجربه علمی و اخلاقی که از الزامات عمومی کلیه ضابطین دادگستری است باید دارای صفات خاصی باشد که مهمترین آنها به شرح زیر است.

این فرد باید مدیر و مدبر باشد، سرعت انتقال داشته باشد و بتواند سریع تصمیم بگیرد، همچنین تصمیم او باید مفید حال مظلوم و متناسب با موقعیت کاری و در حد اعتدال باشد.

 تنظیم شکایات و رسیدگی در رسیدگی های فوری

در دادرسی عادی و اختصاری شروع رسیدگی در محاکم مستلزم تقدیم دادخواست است اما در رسیدگی فوری بنا به درخواست خواهان انجام می شود و نیازی به تقدیم دادخواست صوری که ممکن است کتبی یا شفاهی باشد نیست.

درخواست شفاهی در صورتجلسه مجلس قید می شود که باید به امضای متقاضی نیز برسد.

اگر در دادگاه رسیدگی کننده به اصل دعوا، دستور موقت درخواست شود، هزینه ای ندارد. در غیر این صورت هزینه آن مبلغی است که در دعاوی غیر مالی مقرر شده است.

انواع دادرسی های فوری

رسیدگی های فوری به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند:

1- رسیدگی فوری ممکن است منجر به مصادره اموال شود:

به عنوان مثال، در مواردی که دعوی در خصوص حقوق ناشی از ثبت، علامت تجاری یا ثبت اختراع اقامه می شود، خواهان در جریان دادخواست، تقاضای صدور دستور موقت مبنی بر ضبط کالاهای تقلبی یا بدلی می کند و نه ساخت و ساز آنها را بفروش.

2- دستور موقت قابل اجراست:

مثلاً در صورت بروز اختلاف بین ساکنین مشترک یا همسایه، یکی از آنها درخواست صدور دستور موقت تعمیر کار در ملک را داشته باشد.

3- دستور موقت ممکن است مانع انجام کاری شود:

مانند تقاضای صدور دستور وصول دین از اموال انتقال گیرنده در صورت فرار از پرداخت بدهی که در آن متقاضی نیز از دادگاه می خواهد دستور موقت ممنوعیت هرگونه نقل و انتقال معامله را تا پایان رسیدگی صادر کند و صدور رای.

چگونهبرای حذف اثر دستور موقت

از آنجایی که دستور موقت نهایتاً مستلزم الزام شخص به انجام کاری یا خودداری از انجام آن یا ضبط وجه است، زیرا برای حفظ حقوق مدعی، باید با عجله و فوریت در مورد آن تصمیم گرفت که به دلایلی و دلایل، اگر دلایل صدور دستور موقت لغو شده باشد، باید فوراً حذف شود.