جرم اسیدپاشی و گذشت مرتکب

جرم اسیدپاشی و گذشت مرتکب

در موضوعات حساس و بحث برانگیز مانند اسیدپاشی یا عفو قاتل، هیچ کاری از سوی رسانه ها شایسته و پسندیده نیست. نباید گفت چرا رسانه ها اینقدر بر عفو اصرار داشتند. شاید اگر این اصرارها نبود عده ای می گفتند چرا رسانه ها کاری نمی کنند. نمونه ای از مورد اسیدپاشی

 در صورت عدم اقدام رسانه ای در این موارد، این عدم اقدام می تواند عاملی برای زیر سوال بردن رسانه ها باشد.

با توجه به اظهارات مطرح شده در خصوص اعدام ریحانه جباری و اینکه توجه بیش از حد رسانه ها به موضوع باعث اصرار خانواده مقتول بر اجرای حکم قصاص شده است، معلوم نیست واقعا چنین اتفاقی رخ داده است یا خیر. این اظهارات یک فرض است; البته ممکن است چنین موضوعی اتفاق افتاده باشد.

 

اصرار رسانه ها بر بخشیدن ریحانه جباری، چه از روی انسانیت و بر این اساس که بخشش بهتر از انتقام و کشتن است یا به هر دلیل دیگری، کار بدی نبود. البته ممکن است این تاکیدات این احساس را در والدین برانگیخته باشد که "همه می گویند ببخش. ببخشید. انگار ما کار اشتباهی کرده ایم در حالی که قربانی هستیم و عضوی از ما به ناحق و ظالمانه کشته شده است. مرتکب اشتباه نشدی، تو مدام ما را به بخشش فشار می دهی، ما نمی خواهیم ببخشیم، ما هم حق داریم که نبخشیم."

 

از نظر روانی ممکن است چنین اتفاقی افتاده باشد، اما در این مورد نمی توانم، حتی اگر رسانه ها اغراق کرده باشند، اما رسانه ها اشتباه کردند. کار رسانه ای همیشه به خصوص در چنین شرایطی می تواند نتایج خوب یا بد داشته باشد. مواقعی وجود دارد که نمی توانید همه را در رسانه ها راضی نگه دارید. بنابراین بهتر است با نظر گروهی که اکثریت هستند یا به نوعی وزن بیشتری دارند و یا گروهی که احساس می کنید حق دارند بروید. اگر افکار عمومی بسیج شده که بهتر است این خانم را ببخشند، در واقع رسانه ها نیز افکار عمومی را همراهی می کنند. در این مورد هم همینطور بود.

 

آخرین چیزی که در مورد عفو ریحانه جباری دیدم درخواست آقای شجریان بود. تاکنون دیده نشده که شجریان در چنین مواردی دخالت کند. او که یک شخصیت و چهره هنری محسوب می شود، احساس کرد بهتر است ریحانه جباری را ببخشد. او این درخواست را مطرح کرد، هرچند درخواستش پذیرفته نشد.

 

اما به هر حال در این مواقع که می بینیم افکار عمومی به نوعی جهت گیری پیدا کرده است، بهتر است رسانه ها به این سمت بروند تا یکدیگر را تقویت کنند.

 

وقتی رسانه حرفی می زند افکار عمومی هم شکل می گیرد و باز این شکل گیری افکار عمومی و وزن آن روی رسانه تاثیر می گذارد که رسانه احساس می کند کارش را خوب انجام می دهد. این روند متقابلاً تشدید می شود و ممکن است نوعی اصرار بر این موضوع از سوی رسانه ها وجود داشته باشد که واکنش منفی اولیای دموکراسی را در پی داشته باشد، اما به نظر من در اینجا نمی توان رسانه ها را محکوم یا مقصر دانست و گفت چرا آنها خیلی اصرار کرد .

 

کار رسانه می تواند به نتیجه مطلوب برسد و نتیجه منفی هم داشته باشد. رسانه ها در اینجا هدف بدی تعیین نکرده اند و نمی خواهند اتفاق ناعادلانه ای رخ دهد. فقط می خواهد یک نوع فشار فکری و کلی ایجاد کند که ممکن است به این نتیجه برسد که اگر به نتیجه برسد، اتفاق بدی نمی افتد.

 

در پاسخ به این سوال که نقش رسانه ها در برخورد با چنین موضوعاتی چیست و چگونه باید عمل کنند، باید گفت که در برخی موضوعات از این دست نوعی تناقض وجود دارد.

 

یعنی گروهی نفع خواهند برد و گروهی ممکن است متضرر شوند. به ندرت پیش می آید که در موضوعات حساس و جنجالی مانند اسیدپاشی یا عفو قاتل، انفعال رسانه ای مناسب و مطلوب باشد. نباید گفت چرا رسانه ها اینقدر اصرار کردند.

 

شاید اگر این اصرارها نبود عده ای می گفتند چرا رسانه ها کاری نمی کنند. آیا نمی توانند روی این موضوع کار کنند و خبر یا گزارش بنویسند؟ اگر کار می کردند این اتفاق نمی افتاد. بنابراین ما باید این جنبه را هم در نظر بگیریم، یعنی نمی توانیم بگوییم رسانه ها در جاهایی اقدامی نمی کنند، چون همین عدم اقدام دوباره می تواند عاملی برای زیر سوال بردن رسانه ها باشد.

 

کار در این زمینه آسان نیست، اما معیارهایی مانند معیار گروه بزرگتر یا معیار گروهی که می تواند به حقیقت نزدیکتر باشد وجود دارد که اگر رسانه ها تلاش می کردند به نظر آنها برسند بهتر است. بهتر است رسانه ها در حوزه نظرات گروه های کوچکتر یا گروه هایی که نظراتشان کمتر قابل حمایت مذهبی است، موضع متعادلی داشته باشند.

 

مشخص نیست واقعاً چه چیزی باعث رفتار والدین شده است. نمی خواهم این احتمال را رد کنم که اولیای دم متوفی رفتاری واکنشی داشته باشند و با لجاجت به این نتیجه رسیده باشند که قاتل باید اعدام شود، اما این موضوع مستلزم بررسی دقیق تری و نوعی گزارش تحقیقی است و نمی شود. خیلی راحت گفت که این تصمیم بودساخته شده توسط خانواده مقتول سرسخت بوده است.