جرايم فضاي مجازي

 

 

قانون جرایم رایانه ای برای تعیین مصادیق استفاده مجرمانه از سیستم های رایانه ای و مخابراتی در سال 1388 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. جرایم سایبری جرمی است که در فضای مجازی با سوء استفاده از سیستم رایانه ای و خلاف قانون انجام می شود.

 

جرایم سایبری را می توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول جرایم سنتی مانند کلاهبرداری، سرقت و جعل است که با استفاده از رایانه انجام می شود و دسته دوم جرایم نوظهور مانند جرایم علیه صحت و سلامت داده ها که با ورود رایانه ها به جوامع ایجاد شده است. گاهی در یک جرم کامپیوتر فقط یک وسیله است و در بعضی موارد جرم توسط کامپیوتر انجام می شود. به طور کلی باید گفت که در این دسته از جرایم، رایانه امکان وقوع جرم را در بستر جدیدی به نام «فضای مجازی» می دهد. بر این اساس باید گفت هر جرمی که قانونگذار صراحتاً رایانه را موضوع یا وسیله جرم و بخشی از عنصر مادی آن اعلام کرده باشد و رایانه در عمل به عنوان وسیله ای برای ذخیره یا پردازش یا انتقال استفاده شده باشد. شواهد، جرم رایانه ای است. می شود. در نظام حقوقی داخلی، نه در حقوق جزای عمومی و نه در قوانین خاص مختلف مانند قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382 یا قانون جرایم رایانه ای مصوب 1388، تعریفی از اصطلاح جرایم رایانه ای وجود ندارد، اما در قوانین بسیاری از سازمان ها تعریف شده است. و کشورها، تعاریف اصطلاحات مختلفی پیشنهاد شده است.

 

دادگاه صالح برای رسیدگی

 

در خصوص دادگاه هایی که جرایم رایانه ای در آنها قابل رسیدگی و تعقیب است، باید گفت که بر اساس مواد 30 و 31 قانون جرایم رایانه ای مصوب 1388، قوه قضائیه بر حسب ضرورت، شعبه یا شعبی از دادگاه های عمومی و انقلاب را مکلف می کند. دادگاه ها، ارتش و اختصاص درخواست تجدید نظر به بررسی جرایم سایبری. قضات این گونه دادگاه ها و دادگاه ها باید از بین قضاتی انتخاب شوند که اطلاعات لازم را در مورد مسائل مربوط به رایانه داشته باشند. همچنین در صورت بروز اختلاف در صلاحیت، اختلاف طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی و انقلاب در امور مدنی حل و فصل خواهد شد. دادگاه ویژه جرایم رایانه ای و فناوری ارتباطات معروف به دادسرای جرایم رایانه ای (منطقه 31 تهران) تنها مرجع فعال در زمینه جرایم رایانه ای است. رسیدگی به جرایم مرتبط با جرایم سایبری بر عهده دادسرا است. این دادگاه تخصصی با هدف رسیدگی به جرایم رایانه ای و فناوری اطلاعات و ارتباطات، رسیدگی به پرونده های شرکت های هرمی و شکایات مربوط به جرایم ارتکابی در فضای مجازی تشکیل شده است.

 

اعمال صلاحیت واقعی و جهانی در قانون جرایم سایبری