شرایط و آراء قابل اعاده دادرسی

اعاده دادرسی

در حقوق ایران اصل بر قطعیت آراء است، اما این اصل عموماً مانع تحقق عدالت در دادرسی خواهد شد. لذا قانونگذار برای جلوگیری از این امر روش های شکایت از آراء را در نظر گرفته است که حسب مورد به طور عادی یا استثنایی اعمال می شود و عدالت را محقق می کند.

از طرق عادی شکایت از آرا می توان به تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی و از راه های فوق العاده شکایت به تجدیدنظرخواهی و اعاده دادرسی اشاره کرد.

هدف از اعاده دادرسی در قانون، تضمین صحت رأی و اعتبار بیشتر آن است و همانطور که از نام آن پیداست به این ترتیب پرونده در جهتی جدید به دادگاه صادرکننده رأی قطعی اعاده می شود. قبل از تصمیم گیری وجود نداشت. یا از دید قانونگذار مخفی است و مجدداً بررسی کند.

لازم به ذکر است برای اینکه رای قطعی امکان اعاده دادرسی را داشته باشد باید شرایطی وجود داشته باشد. که در صورت وجود این شرایط می توان تقاضای اعاده دادرسی کرد.





شرایط داشتن قابلیت استرداد حکم
1- اعاده دادرسی مختص احکام (نه دستور) و البته احکامی است که به طور قطعی از دادگاه (و نه داور) صادر شده است. به عبارت دیگر تا زمانی که فرصت تجدیدنظر یا فرجام وجود دارد، باید از طریق تجدیدنظر یا تجدیدنظر ( حسب مورد) اقدام شود.

2- قاضی رسیدگی کننده به دادخواست اعاده دادرسی فقط به جهت مندرج در دادخواست رسیدگی خواهد کرد. راه های اعاده دادرسی نیز محدود به 7 مورد است که قانونگذار در ماده 426 قانون آیین دادرسی مدنی به صراحت به آنها اشاره کرده است، بنابراین همانطور که ملاحظه می شود برخلاف مرحله رسیدگی و تجدیدنظر، قانونگذار موضوع دعوی را در انحصار محدود کرده است. امکان اعاده دادرسی او نظری ندارد. بلکه به محدودیت های اعاده دادرسی پرداخت. در عین حال آن را به احکام قطعی محدود کرده است.




دستورالعمل برای از سرگیری رسیدگی
1) موضوع حکم، ادعای خواهان نبوده است.

2) رای به مبلغی بالاتر از خواسته صادر شده باشد.

3) وجود تعارض در مفاد یک حکم که ناشی از استناد به اصول یا مواد متعارض باشد.

4) رأی صادره برخلاف رأی دیگری در خصوص همان دعوی و طرفین آن است که قبلاً از همان دادگاه صادر شده بود بدون دلیل قانونی این مغایرت.

5) طرف دیگر درخواست اعاده دادرسی از حیله و کلاهبرداری استفاده کرده که در رای دادگاه مؤثر بوده است.

6) رای دادگاه مستند به اسنادی است که جعلی بودن آنها پس از صدور حکم ثابت شده است.

7) پس از صدور رأی، اسناد و مدارکی به دست می آید که حقانیت خواهان اعاده دادرسی را ثابت کند و ثابت کند که اسناد و مدارک مذکور در جریان رسیدگی مهر و موم شده و در اختیار خواهان نبوده است.