موارد تغییر نام

اصولاً مندرجات شناسنامه قابل تغییر نیست و برخلاف نظام حقوقی سایر کشورها که تغییر نام و نام خانوادگی را حق افراد می دانند، در نظام حقوقی ایران این امر به راحتی مجاز نیست. در مواردی که در ذیل ذکر خواهد شد، شخص می تواند با مراجعه به ثبت احوال و ارائه دادخواست نام یا نام خانوادگی خود را تغییر دهد، اما در صورت تغییر نام مذهبی، تغییر نام ممکن نیست مگر اینکه سند معتبری وجود داشته باشد. دلیل و دعوی در دادگاه عمومی حقوقی اقامه می شود. نکاتی برای تغییر نام

شاید تا به حال به تغییر نام خود فکر کرده باشید و سوالاتی در این زمینه داشته باشید، اما پاسخ هیچ یک از آنها را ندانید، سوالاتی مانند:

الف- آیا تغییر نام کوچک مجاز است؟

ب- آیا مرجع صالح در خصوص تغییر نام اداره ثبت احوال است یا دادگاه شهرستان؟

ج- آیا تمامی مندرجات کلیه دفاتر و اسناد سند رسمی محسوب می شود؟

د- آیا شهادت شهود در مورد تغییر نام کوش قابل تنظیم است؟

نام اعم از کوچک و نام خانوادگی جزء احوال شخصیه محسوب می شود و به عبارتی جزء احوال شخص است و باید ماندگار باشد. تغییر نام مشکلاتی را در روابط حقوقی افراد ایجاد می کند و ممکن است به حقوق دیگران لطمه وارد کند، بنابراین تغییر نام در قوانین جدید محدود شده و امری استثنایی محسوب می شود.

در حقوق ایران تغییر نام خانوادگی در موارد استثنایی با شرایط و تشریفات خاص پذیرفته شده است.

قوانین ما در مورد تغییر نام کودک کوچک سکوت کرده اند و می توانید از خود بپرسید که آیا با سکوت قانون می توان نام کودک کوچک را تغییر داد؟ از آنجایی که اصل بر آزادی قانونی افراد است و به عبارتی آنچه منع قانونی ندارد اصولاً مجاز است، می توان گفت تغییر نام کوچکی در حقوق ما امکان پذیر است.

تغییر نام کوچک رایگان و بدون قید و شرط

اولاً: اسم کوچک در شناسنامه و دفاتر ثبتی که اسناد رسمی است درج می شود و اهمیت و اعتبار سند رسمی ایجاب می کند که تغییر مندرجات آن آسان نباشد.

ثانیاً: همان گونه که تغییر نام خانوادگی در روابط حقوقی افراد مشکل ایجاد می کند، تغییر نام کوچک نیز مشکلاتی را ایجاد می کند، هرچند در مقیاس محدودتر، مجرم ممکن است با تغییر نام کوچک خود سعی کند هویت واقعی خود را مخفی نگه دارد تا از طلبکاران جلوگیری کند. یا جنایتکاران نمی توانند به او برسند. بنابراین، تغییر نام کوچک، مانند تغییر نام خانوادگی، نباید رایگان باشد.

متاسفانه قوانین ایران هیچ محدودیتی برای تغییر نام کوچک به وضوح در نظر نگرفته است. تنها محدودیتی که می توان در این خصوص قائل شد این است که بر اساس قوانین عمومی آیین دادرسی (ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی) متقاضی تغییر نام باید در این موضوع منفعت مشروع و عقلایی داشته باشد.

همانطور که در ادامه خواهیم دید، درخواست تغییر نام کوچک باید به صورت دعوی علیه اداره ثبت احوال در دادگستری مطرح شود و در این دعوی نیز مانند هر دعوی دیگری، خواهان ذی نفع و ذینفع او باشد. باید مشروع و منطقی باشد.

تغییر نام کوچک بدون هیچ قاعده عقلانی و صرفاً از روی هوس قابل قبول نیست.

منفعت هم منفعت مادی است و هم منفعت معنوی و بنابراین شخصی که در تغییر نام منفعت معنوی دارد، چون نامش عرفاً ناپسند و ناپسند بوده و موجب شرمساری مردم می شود، می تواند از دادگاه تقاضای تغییر نام کند. تشخیص اینکه شاکی منفعت مشروع و عقلایی در دعوا دارد یا خیر با دادگاه است.

قوانین تغییر نام در حقوق فرانسه

 راه حل حقوق ایران مشابه حقوق فرانسه است که در ادامه به بررسی آن می پردازیم. حال ببینیم تغییر نام کوچک در حقوق فرانسه چه شرایطی دارد.

در سال 1804، زمانی که قانون مدنی فرانسه تصویب شد، نام کوچک مانند نام خانوادگی غیرقابل تغییر در نظر گرفته شد.

قانون 8 Fructidor سال 2 این اصل را اعلام کرد و مجازات هایی را برای تغییر نام تعیین کرد.

بعداً استثنایی (یکی در مورد فرزندخواندگی کامل و دیگری در مورد بیگانگانی که تابعیت فرانسه پذیرفته شده اند) به اصل تغییرناپذیری اسم کوچک وارد شد و در نهایت قانون مصوب 22 نوامبر 1955 یک قانون کلی در مورد تغییر نام کوچک آورده است.

طبق ماده 57 اصلاحی قانون مدنی فرانسه مصوب 1955، طفل یا قائم مقام قانونی او در دوران صغیر پس از رسیدن به سن بلوغ می تواند تقاضای تغییر نام جزئی یا اضافه کردن چیزی به آن و حذف جزئی کند. از آن از دادگاه شهرستان مشروط بر اینکه منفعت مشروع در این موضوع وجود داشته باشد.

قانون در مورد ماهیت منفعت مشروع چیزی تصریح نکرده است و رویه قضایی فرانسه در گذشته در تفسیر آن تا حدودی سختگیرانه عمل کرده و در مواردی چندین درخواست از خواهان را رد کرده است.به این دلیل که آنها نفع مشروعی در تغییر نام کوچک خود نداشتند. به عنوان مثال، برخی از آرا درخواست تغییر نام یک آهنگ کوچک اسرائیلی را نپذیرفته اند، زیرا منفعت قانونی در آن وجود ندارد).

شناخته شدن به نام کوچک غیر از آنچه در دفاتر ثبتی ذکر شده است و همچنین داشتن احساس حق نسبت به شخص دیگری که خواهان می‌خواهد نام کوچک خود را بر اساس رأی دادگاه تجدیدنظر پاریس انتخاب کند، محسوب نمی‌شود. منافع مشروع و اجازه تغییر نام کوچک (تصمیم 22 اکتبر) 1968، Gazette Dupale، 20 دسامبر 1968). با این حال، رای مورخ 26 ژانویه 1965 از سوی بخش مدنی دیوان دادگستری فرانسه حاکی از آن است که این دیوان عالی با سختگیری در این زمینه و تفسیر مضیق از منفعت مشروع موافق نیست. این رای رای اصولی تلقی شده است. به نظر می رسد که از نظر دیوان دادگستری فرانسه، منفعت مشروع یک منفعت استثنایی بزرگ نیست، بلکه منفعت فرد برای یک زندگی عادی در جامعه است.